# तुरमालीन - गुण, अर्थ, राशि चिन्ह

Source: https://astroway.info/hi/stones/turmalin/
Language: hi
Updated: 2026-03-09

![Astro Way Logo](https://astroway.info/wp-content/uploads/2026/03/astro-way-logo.png) ![Astro Way Logo](https://astroway.info/wp-content/uploads/2026/03/astro-way-logo.png)

## Турмалін

रंग: різнобарвний (рожевий, зелений, чорний) कठोरता: 7-7.5 तत्व: पानी

| रंग | різнобарвний (рожевий, зелений, чорний) |
| --- | --- |
| कठोरता | 7-7.5 (मोहस पैमाना) |
| चक्र | залежить від кольору |
| तत्व | पानी |
| ग्रह | Венера, Плутон |
| राशि चिन्ह | [♎ Libra](https://astroway.info/hi/stones/kameni-terezi/), [♏ Scorpio](https://astroway.info/hi/stones/kameni-skorpion/) |

## टूरमालिन क्या है?

नाम सिंघली शब्द «turmali» से आया है — जिसका अर्थ है विभिन्न रंगों का पत्थर। वैज्ञानिकों ने पाया है कि टूरमालिन को गर्म करने पर यह विद्युत आवेश उत्पन्न करता है।

## टूरमालिन के जादुई गुण

यह पत्थर संतुलन और सुरक्षा प्रदान करता है। काला टूरमालिन सबसे शक्तिशाली सुरक्षात्मक पत्थर माना जाता है। गुलाबी रंग प्रेम का प्रतीक है, जबकि हरा रंग उपचार से जुड़ा है।

## टूरमालिन के चिकित्सीय गुण

काला टूरमालिन विद्युत चुंबकीय विकिरण से बचाता है। गुलाबी टूरमालिन हृदय को मजबूत करता है, जबकि हरा टूरमालिन प्रतिरक्षा प्रणाली को बढ़ावा देता है।

## टूरमालिन की विशेषताएं

- **रंग:** बहुरंगी (गुलाबी, हरा, काला)
- **मोहस कठोरता:** 7-7.5
- **चक्र:** रंग के अनुसार बदलता है
- **तत्व:** जल
- **ग्रह:** शुक्र, प्लूटो

## टूरमालिन किन राशियों के लिए उपयुक्त है?

### ♎ तुला राशि वालों के लिए टूरमालिन

टूरमालिन तुला राशि वालों के लिए बहुत उपयुक्त है, जो वायु तत्व के हैं। यह पत्थर उनकी प्राकृतिक विशेषताओं को बढ़ाता है और उनकी कमजोरियों पर काबू पाने में मदद करता है।

### ♏ वृश्चिक राशि वालों के लिए टूरमालिन

टूरमालिन वृश्चिक राशि वालों के लिए भी बहुत उपयुक्त है, जो जल तत्व के हैं। यह पत्थर उनकी प्राकृतिक विशेषताओं को बढ़ाता है और उनकी कमजोरियों पर काबू पाने में मदद करता है।

## टूरमालिन कैसे पहनें?

काला टूरमालिन कंप्यूटर के पास या बाएं कलाई पर पहनें। गुलाबी टूरमालिन हृदय के पास पहनें। हरा टूरमालिन गले में पहनें।

## टूरमालिन की देखभाल कैसे करें?

नियमित रूप से पत्थर से जमा हुई ऊर्जा को साफ करें। इसे 1-2 मिनट तक बहते पानी के नीचे रखें या रात भर चंद्रमा की रोशनी में छोड़ दें। इसे अन्य पत्थरों से अलग रखें और मुलायम कपड़े में लपेट कर रखें।

### एस्ट्रो वे की वस्तुएं

[स्टोर पर जाने के लिए →](https://astroway.info/hi/shop/)

### राशि अनुसार रत्न

- [♎ रत्न Libra](https://astroway.info/hi/stones/kameni-terezi/)
- [♏ रत्न Scorpio](https://astroway.info/hi/stones/kameni-skorpion/)

### अन्य रत्न

- [Діамант](https://astroway.info/hi/stones/diamant/)
- [Аметист](https://astroway.info/hi/stones/ametyst/)
- [Гематит](https://astroway.info/hi/stones/gematyt/)
- [Яшма](https://astroway.info/hi/stones/yashma/)
- [Смарагд](https://astroway.info/hi/stones/smarahd/)
- [Сапфір](https://astroway.info/hi/stones/sapfir/)
- [Бірюза](https://astroway.info/hi/stones/biruza/)
- [Агат](https://astroway.info/hi/stones/agat/)
- [Олександрит](https://astroway.info/hi/stones/oleksandryt/)
- [Цитрин](https://astroway.info/hi/stones/tsytryn/)
- [Тигрове око](https://astroway.info/hi/stones/tygrove-oko/)
- [Перли](https://astroway.info/hi/stones/perly/)

[← रत्न एवं ताबीज - सभी राशियाँ](https://astroway.info/hi/stones/)
