अਸਟਰੋਲੋਜੀ ਇੱਕ ਅਦ्भुत ਵਿਗਿਆਨ ਹੈ। ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਇਸ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਸੁਣਦੇ ਹਾਂ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਜੋਤਿਸ਼ੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਅਸੀਂ ਇਸ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੀ ਹੈ, ਇਹ ਇੱਕ ਆਮ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀਆਂ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਸਮਾਜਿਕ-ਘਰੇਲੂ ਹੋਣ ਜਾਂ ਅਧਿਆਤਮਿਕ।
ਜਦੋਂ ਪੁੱਛਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ “ਅਸਟਰੋਲੋਜੀ ਕੀ ਹੈ”, ਕੋਈ ਇਸ ਨੂੰ ਤਾਰਿਆਂ ਬਾਰੇ ਵਿਗਿਆਨ ਕਹੇਗਾ, ਕੋਈ ਇਸ ਨੂੰ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਦਾ ਇੱਕ ਤਰੀਕਾ ਦੱਸੇਗਾ ਜੋ ਜੀਵਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਸਹੀ ਹਨ। ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸਟਰੋਲੋਜੀ ਵੱਲ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣਨ, ਆਪਣੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰ ਰਹੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਲਈ ਮੁੜਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਆਧੁਨਿਕ ਅਸਟਰੋਲੋਜੀ ਜਨਮ ਕੁੰਡਲੀ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਹਾਲਤਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਅਟੱਲ ਹਕੀਕਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੀ ਜੋ ਮਨੁੱਖੀ ਚੋਣ ਅਤੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਕਾਰਜਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵਜੋਂ ਵੇਖਦੀ ਹੈ ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਜਨਮ ਸਮੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਗੱਲ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰੇਗਾ, ਕਿਹੜਾ ਚੋਣ ਕਰੇਗਾ, ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਉਸ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਬਾਹਰੀ ਹਾਲਤਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਹੋਵੇਗਾ। ਅਸਟਰੋਲੋਜੀ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਠੀਕ ਇਸੇ ਲਈ ਹੈ ਕਿ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਪਿਛਲੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ, ਮੌਜੂਦਾ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵਿਲੱਖਣ ਜੀਵਨ ਪੰਧ ਦੇ ਮੁੱਖ ਵਿਕਾਸ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਅਰਥਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਬਾਰੇ ਨਵੀਂ ਸਮਝ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਾਰਜ ਸ਼ੈਲੀ ਨੂੰ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਭਵਿੱਖ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਸਟਰੋਲੋਜੀ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਪਹਿਲੂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਕਰਨਾ ਗਲਤ ਹੋਵੇਗਾ, ਇਸ ਨੂੰ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਕਰਨਾ ਗਲਤ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਹ ਵਿਗਿਆਨ ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲਾ ਹਰ ਸੋਚਵਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਅਨਿੱਖੜਵੇਂ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਇਸ ਦੇ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਸਿੱਟਿਆਂ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੇ ਬਾਰੇ ਬਲਕਿ ਸਮੁੱਚੇ ਸੰਸਾਰ ਬਾਰੇ, ਆਪਣੇ ਸਥਾਨ ਬਾਰੇ ਬਿਹਤਰ ਸਮਝ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਸ਼ਹੂਰ ਜੋਤਿਸ਼ੀ ਲਲੇਵਲਿਨ ਜਾਰਜ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਸੀ, “ਅਸਟਰੋਲੋਜੀ, ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸੰਸਾਰ ਇੱਕ ਸੁਚੱਜੇ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਢੰਗ ਨਾਲ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਵਿਵਸਥਿਤ ਹੈ, ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਸਟੀਕਤਾ ਨਾਲ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।” ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੇ ਸਰਵਵਿਆਪੀ ਅਤੇ ਸਰਵਵਿਆਪਕ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਹੀ ਅਸਟਰੋਲੋਜੀ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਚਾਲਕ ਸ਼ਕਤੀ ਸੀ। ਅਤੇ ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਵਿਗਿਆਨ ਹੈ। ਇਸ ਨੇ ਸਭਿਅਤਾ ਦੇ ਉਦਭਵ ਦਾ ਸਾਥ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਕੁਦਰਤੀ ਚੱਕਰ ਦੀ ਚੱਕਰਵਾਤੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਅਤੇ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀ ਪੁਨਰਾਵ੍ਰੱਤੀ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਈਸਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 11 ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ ਇਹ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਅੱਸ਼ੂਰੀਆ, ਬੇਬੀਲੋਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਅਸਟਰੋਲੋਜੀ ਨੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਜਾਣੀ-ਪਛਾਣੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ। ਅਸੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਮਿਸਰ, ਚੀਨ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰੋਮ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦੇਖਦੇ ਹਾਂ। ਇਸ ਨੇ ਅਰਬੀ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਿਆਪਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਅਸਟਰੋਲੋਜੀ ਸਿਰਫ਼ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਵਿਗਿਆਨ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਨੇ ਹੋਰ ਵਿਗਿਆਨਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ, ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਸਾਡੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਮਝ ਵਿੱਚ ਸਾਧਨਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਸਗੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨ ਦੀ ਸਮਝ ਵਿੱਚ ਵੀ। ਇਸ ਲਈ ਅਸਟਰੋਲੋਜੀ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਨਾਮਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਹਾਂ ਜਿਵੇਂ ਪਾਈਥਾਗੋਰਸ, ਪਲੈਟੋ, ਅਵੀਸੇਨਾ, ਬੀਰੂਨੀ, ਕੋਪਰਨਿਕਸ, ਗੈਲੀਲੀਓ, ਕੇਪਲਰ। ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਨਿਊਟਨ, ਗਣਿਤज्ञ ਅਤੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਲੀਬਨਿਜ਼, ਵਾਲਟਰ ਸਕਾਟ, ਸਟੈਂਡਲ, ਬਾਇਰਨ, ਸ਼ੈਲੀ, ਗੋਇਟੇ ਹਨ। ਅਸਟਰੋਲੋਜੀ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀ ਵੀ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਸਨ – ਸੀ.ਜੀ. ਜੁੰਗ, ਏ. ਆਈਨਸਟਾਈਨ, ਉਸਦੇ ਅਨੁਯਾਈ ਡੀ. ਬੋਹਮ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹੋਰ। ਉੱਪਰ ਦੱਸੇ ਗਏ ਅਸਟਰੋਲੋਜੀ ਦੇ ਪਹੁੰਚ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦਿਲਚਸਪ ਹੈ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਡੇਵਿਡ ਬੋਹਮ ਦੀ “ਹੋਲੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਯੂਨੀਵਰਸ” ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਹੈ। ਤਾਂ ਫਿਰ “ਹੋਲੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਯੂਨੀਵਰਸ” ਕੀ ਹੈ? ਬੋਹਮ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਸੀਂ ਜਿਸ ਅਸਲੀਅਤ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹਾਂ, ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਇੱਕ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਪ੍ਰਵਾਹ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੋਲੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਬਣਤਰ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਹਰੇਕ ਕਣ ਵਿੱਚ ਸਮੁੱਚੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਵਾਹ ਦੇ ਦੋ ਮੁੱਖ ਪਹਿਲੂ ਹਨ – ਐਕਸਪਲੀਕੇਟਿਵ ਅਤੇ ਇੰਪਲੀਕੇਟਿਵ ਆਰਡਰ। ਐਕਸਪਲੀਕੇਟਿਵ ਆਰਡਰ ਬਾਹਰੀ ਸੰਸਾਰ ਹੈ, ਪਦਾਰਥਕ ਸਪੇਸ, ਸਮੇਂ, ਪਦਾਰਥ ਅਤੇ ਊਰਜਾ ਦਾ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ। ਇਹੀ ਉਹ ਚੀਜ਼ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਿਗਿਆਨ ਨਜਿੱਠਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹੀ ਹੈ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਡੀ ਰਵਾਇਤੀ ਪੱਛਮੀ ਸੋਚ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਸਮਝਦੀ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਇੰਪਲੀਕੇਟਿਵ ਆਰਡਰ ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਬੋਹਮ ਨੇ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਰੰਗੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਖੇਤਰ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਹੈ ਜੋ ਸਪੇਸ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਹਰੇਕ ਬਿੰਦੂ ਨੂੰ ਭੇਦਦਾ ਹੈ। ਭੌਤਿਕ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਬਿੰਦੂ ‘ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਇੰਪਲੀਕੇਟਿਵ ਆਰਡਰ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੇ ਬਾਕੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਹ ਆਰਡਰ ਉਹ ਚੀਜ਼ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਚੀਜ਼ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਨੂੰ ਬਣਤਰ ਅਤੇ ਸੰਗਠਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਆਰਕੀਟਾਈਪਸ ਦੇ ਸੰਸਾਰ ਵਜੋਂ, ਜਾਂ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਸੰਸਾਰ ਵਜੋਂ, ਜਾਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪੂਰਵਜ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਬੋਹਮ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਨੁੱਖ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਹੋਂਦ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜੋ “ਬਾਂਦਰ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ”, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੋਲੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਸਪੇਸ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਪੂਰੀ ਸਮਰੱਥਾ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਅਸੀਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਧਾਰਮਿਕ-ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨਾਲ ਮੇਲ ਵੀ ਖਾਂਦੇ ਹਾਂ। ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਡੂੰਘੇ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਪਾਉਂਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਸਭ ਕੁਝ ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਹੈ। ਹਰ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਜੇ ਅਸੀਂ ਦੁਬਾਰਾ ਅਸਟਰੋਲੋਜੀ ਵੱਲ ਮੁੜਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਉੱਪਰ ਦੱਸੇ ਗਏ ਸਭ ਕੁਝ ਤੋਂ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਅਤੇ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸਟਰੋਲੋਜੀ ਦੀ ਸਾਰਥਕਤਾ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਪਹੁੰਚ ਹੈ। ਜਨਮ ਕੁੰਡਲੀ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਅਤੇ ਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਭੌਤਿਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਘਟਨਾ (ਜਨਮ, ਵਿਆਹ, ਕਾਰੋਬਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨਾ ਆਦਿ) ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਐਕਸਪਲੀਕੇਟਿਵ ਆਰਡਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਇੰਪਲੀਕੇਟਿਵ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਇਹ ਸਾਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਸੰਸਾਰ, ਮੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਅਰਥਾਂ, ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਅਰਥਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਬਾਹਰੀ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਐਕਸਪਲੀਕੇਟਿਵ ਆਰਡਰ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਾਹਰੀ ਹਾਲਤਾਂ ਨੂੰ ਬਦਲ ਸਕਦੇ ਹਾਂ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਜਾਂ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਬਦਲ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਇਸੇ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਘਟਨਾ ਦੇ ਸੰਚਾਲਨ ਦਾ ਸਬੰਧ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਗੱਲ ਨਾਲ ਹੈ ਕਿ ਵਿਅਕਤੀ ਕਿਸ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਹੈ, ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕਿੰਨਾ ਸਮਝਦਾ ਹੈ, ਕੀ ਉ
